#ux, e-ticaret

Arama Deneyimi Tasarlamak

Bu yazımda genel deneyime katkı sağlayacak, çoğu zaman işleri kolaylaştıracak bir şeyden bahsedeceğim; arama. Çoğu zaman üzerine çok da düşünülmeyen, bazı sitelerde sadece bulunsun diye konulan bu özellik, kullanıcı/müşteri için işleri hızlıca halletmenin kapısıdır. Başarılı bir arama deneyimi tasarlamak için nelere dikkat etmelisiniz merak ediyorsanız yazıya devam edin.

1. Arama Yerleşimi
Kullanıcılar arama özelliğini ararken hızlı davranırlar. “Yazı yazılabilen küçük kutu” bulmak için sayfayı hızlıca tararlar. Bu yüzden arama çubuğunu ayırt edilebilir şekilde tasarlamak önemli. Arama alanının kullanım amacı genellikle kategori ağacı içinde kaybolmadan, aranılan “O” ürüne ulaşabilmektir.

Arama Alanını Belirgin Olarak Gösterin
Arama işlevi e-ticaret uygulama ya da web siteleri için temel işlevlerden biridir ve bu yüzden kullanıcı bu temel işlevi zahmetsizce bulabilmelidir. Belirgin şekilde yerleştirilmemiş olan arama alanı kullanıcıyı yavaşlaracaktır.

E-ticaret uygulamalarında, arama alanı, ana ekranın olabilecek en üst kısmında bulunmalı. Özellikle çok fazla ürüne sahip olunan, pazar yeri, marka uygulama ya da sitelerinde arama özelliği kullanıma hazır halde bulunması hayati önem taşır.

Ekranın en üstüne, kolayca farkedilebilen bir arama kutusu yerleştirin.

Büyüteç ikonu
Tüm dünyada, herkesin tanıdığı, görünce ne işe yaradığını sezgisel olarak bildiği bazı ikonlar vardır. Büyüteç de bunlardan biri. Yalnızca bir büyüteç ikonu koysanız dahi kullanıcılar bunun “arama” özelliği olduğunu düşünecektir. Çok basitçe, bu ikonu kullanarak kullanıcıların işini kolaylaştırabilirsiniz.

2. Sorgu Yorumlama
Arama her ne kadar işleri hızlandırsa da kullanıcıya ekstra bir iş çıkartır. Kullanıcı aramak istediği şeyi fiziksel ya da sanal bir klavye ile yazmak zorundadır ve yazmak zaman alan bir eylem olmakla birlikte yazım hatası da kaçınılmazdır. Bu yüzden amaç kullanıcının veri giriş eylemini olabildiğince azaltmaya çalışmak olmalıdır.

Sorgu Önerileri
Kullanıcılar genellikle arama sorgusu oluşturmada çok başarılı değillerdir. İlk denemelerinde aradıkları ürünü bulamadıklarında genellikle de pes ederler ve arama işlevini kullanmaktan vazgeçerler. Sorgu önerisi işlevi, kullanıcıların girdiği karakterlere göre tahmin yürüterek onlara uygun bir sorgu bulmaları konusunda yardımcı olmaya çalışır. Aslında bu öneri mekanizması aramanın hızını artırmaktan ziyade kullanıcıyı doğru şekilde sorgu oluşturma konusunda yönlendirir.

Ancak, sorgu önerilerinin kullanıcıya faydalı olduğundan emin olmalısınız. Kötü tasarlanan öneri mekanizması kullanıcının kafasını karıştıracaktır. Öneri mekanizmasını geliştirmek için yazım denetimi, kök sözcükleri tanıma gibi özellikleri kullanın.

Başarılı öneri mekanizması

Son Aramalar
Kullanıcı deneyimini iyileştirmek için kullanıcının son yaptığı işlemleri kayıt altına almak önemlidir. Aynı kullanıcı tekrar e-ticaret sitenizi ya da uygulamanızı kullandığında bu kayıt edilmiş verileri kullanarak daha hızlı, daha kişiselleştirilmiş bir deneyim sunabilirsiniz. Bu veriler içerisinde yapılan son aramaları kullanıcıya sunarak aynı aramayı tekrar en baştan yapmasının önüne geçebilirsiniz.

3. Search Progress
Kullanıcı deneyimini iyileştirmek için kullanıcının son yaptığı işlemleri kayıt altına almak önemlidir. Aynı kullanıcı tekrar e-ticaret sitenizi ya da uygulamanızı kullandığında bu kayıt edilmiş verileri kullanarak daha hızlı, daha kişiselleştirilmiş bir deneyim sunabilirsiniz. Bu veriler içerisinde yapılan son aramaları kullanıcıya sunarak aynı aramayı tekrar en baştan yapmasının önüne geçebilirsiniz.

En ideali arama sonuçlarının hemen görüntülenmesidir; ama ne yazık ki o kadar ideal şartlarda yaşamıyoruz. O yüzden arama sonuçlarının anında görüntülenmesini sağlayamıyorsanız bu görüntüleme süresini bir görselle kullanıcıya belirtin.

Buradaki amaç bekleme süresinin olduğundan daha kısa algılanmasını sağlamak.

Yer Tutucular (Placeholders)
Görüntülene süresi 1 saniyeden fazla sürüyorsa bomboş bir sayfa yerine sonuçların görünecekleri yerde birer yer tutucu göstermeniz yararlı olacaktır.

Kullanıcıyı hazır tutmak için yer tutucu (placeholder) kullanın

Lazy Loading
Türkçe çevirisi “tembel yükleme” olsa da aslında “sıralı yükleme” olarak çevirmek daha anlamlı olacaktır. Bu sistemde bazı sonuçlar gösterilirken, geri kalan sonuçların arkaplanda yüklenmesi devam eder. Bu sistemin en büyük avantajı başlangıçta çok az ürün yüklendiği için sayfa yükleme hızının çok yüksek olmasıdır.

Özellikle ürünler için lazy loading kullanıldığında görseller yüklenmeden önce ürün metninin gösterilmesinde fayda var. Böylece kullanıcının, tüm yüklemeyi beklemeden aradığı ürün için sayfa içerisinde tarama yapabilir.

Progressive Image Loading by Emily Arsenault 

4. Arama Sonuçları
Arama deneyiminin son halkası olan sonuç gösteriminde amacımız gösterilen sonuçların faydalı olduğundan emin olmak. Eğer sonunda yarar sağlamıyorsa bir arama deneyimi ne kadar özenli tasarlanırsa tasarlansın başarısızdır.

Alaka Düzeyi
Özellikle mobil cihazlarda kaydırma yapmadan gösterebileceğiniz sonuç sayısı çok kısıtlıdır. Bu yüzden arama sonuçlarını alaka düzeyine göre sıralamak çok önemlidir. Kullanıcının, ekstra bir hareket yaptırmak zorunda kalmadan, aradığı şeye hızlıca ulaşması sağlanmalıdır.

Filtre ve Sıralama
Kullanıcıların büyük bir kısmı arama yaparken o an bulunduğu sayfa içerisinde arama yapmaya çalışıyor. Fakat e-ticaret uygulama ya da sitelerinin çok çok büyük bir kısmı bu işlemi destekleyen fonksiyonlara sahip değil. (Böyle bir fonksiyon getirmek başlı başına uygulamanız ya da web siteniz için epeyce faydalı olacaktır.)

Hal böyle olunca arama yapan kullanıcıyı önüne çıkan alakasız ve çok fazla sonuçtan kurtuluş imkanı vermekte fayda var. Filtre ve sıralama seçenekleri vererek kullanıcıların sonuçları düzenleyebilmesini sağlamak faydalı olabilir.

Kullanışlı “Sonuç Yok” Sayfası
Bazı aramalar, kaçınılmaz olarak, ”sonuç yok” sayfasında sonlanacaktır. Bu noktada bazı faydalı şeyler yaparak kullanıcının deneyimini çıkmaza sokmaktan kaçınabilirsiniz.

Yazım hatalarını dikkate alacak, alternatif arama ilişkisi kurabilecek bir akıllı arama özelliği eklemek faydalı olacaktır.

Sonuç
Hızın her zamankinden daha önemli olduğu ve rekabetin çok yüksek olduğu günümüzde, kullanıcıya, istediği hatta istediğinden daha fazla hız sağlayan bir arama deneyimi sunmak tercih edilebilirliğinizi artıracaktır.